Choix de poèmes établi par Marc Delouze

Ces poèmes ont été traduits par Ardian Marashi ou Edmond Tup­ja, tra­duc­tions revues par Marc Delouze

Sfidë femërore

O botë e defor­muar
Që ke lin­dur
Nga një mitër e përd­hunuar
Dhe një penis qorr,
Që bie erë
Egoizëm mashkul­li
Dhe dobësi fem­re.
Unë do të të sfi­doj,
Me çvirgjërinë time të shen­jtë
Dhe pabesinë e sek­sit femëror.

DÉFI DE FEMME

Monde défig­uré
né
d’un ven­tre vio­lé et d’un pénis aveu­gle
qui sent
l’é­goïsme de l’homme
et l’im­puis­sance de la femme
je te défie
par ma déflo­ration sacrée
et l’in­con­stance du sexe féminin.

Përçart­je
Së pari,
Më përd­hunoi babai,
I dyti, vël­lai
Nëna më mar­toi
Me dash­norin e saj.

Në sir­tar
Gje­ta një thikë,
Ishte e vogël,
Por shumë e mprehtë.

Së pari,
Vra­va babanë
Vël­lanë të dytin,
Të tretët nënën
Dhe dash­norin e saj.

Ika me vrap
Të fshi­he­sha në pyll,
Kudo shkel­ja
Lija gjur­më gjaku,
Një luku­ni ujqish
M’u tur­rën pas.

M’u sulën për­sipër
Më shqyen
Në të satën pjesë,
Pas­taj u shpërn­danë
Me mishrat e mi
Nëpër dhëmbë.

Një llavë e nxe­htë
Si flakë fer­ri
Më për­piu të tërën,
Kishin shpë­tu­ar vetëm sytë
Që mun­da t’i hap…

Nëna, babai, vël­lai
Qanin mbi kryet e mi
Që dig­jej nga zjarrmia.

DÉLIRE

En pre­mier,
c’est mon père qui m’a vio­lée,
en sec­ond, mon frère,
ma mère m’a mar­iée
à son amant.

Dans ma poche
un couteau
petit
bien aiguisé.

En pre­mier,
c’est mon père que j’ai tué,
en sec­ond, mon frère,
ma mère fut la troisième,
avec son amant.

Je me suis sauvée en courant
me cacher dans la forêt
lais­sant der­rière moi
partout des traces de sang;
des loups
en meute sont accourus.

Ils se sont rués sur moi
d’un coup
me met­tant en mille morceaux
puis se sont dis­per­sés
ten­ant entre leurs crocs
des lam­beaux de ma chair.

Une lave igno­ble
comme venue de l’en­fer
m’a engloutie aus­sitôt ;
seuls mes yeux me sont restés
que j’ai ouverts…

Ma mère, mon père, mon frère
étaient là, pleu­rant à chaudes larmes
sur ma tête brûlante de fièvre.

Nepërkat e zjarrta

Ti zhvishesh pa tek­lif
Për­para meje
Meqë dhe unë jam grua,
Por që s’kam gux­im të të shoh
Përveçse me bisht të syrit.

Unë dhe ti grua
Ia dimë mirë të fshe­htat
Njëra-tjetrës,
Mad­je dhe vendet e ten­do­sura
Si tela kitare,
Më mirë
Se kush­do bur­rë qoftë.

Të ftoj mik­ja ime,
Shëm­bël­li­mi im i për­so­sur,
Eja të kërce­jmë vallen e vdek­jes
Mbi kur­rizin e demave…
A e ndi­en si ring­jallen
Nepërkat e zjar­rta
Bren­da tru­pave tanë?!

Ndër­sa bur­rat
Pasi të munden
Do të na sha­jnë lesbike.

VIPÈRES DE FEU

Tu te désha­billes tran­quille­ment
devant moi
puisque je suis une femme, comme toi ;
pour­tant je n’ai pas le courage
de te regarder
sinon du coin de l’œil.

Femmes toutes les deux
nous con­nais­sons bien le secret
l’une de l’autre
et jusque ces endroits ten­dus
comme les cordes d’une gui­tare
nous les con­nais­sons beau­coup mieux
que n’im­porte quel homme.

Viens, chère amie,
mon par­fait moi-même,
viens jouer la danse de la mort
sur le dos des tau­reaux…
ne sens-tu pas renaître
dans nos corps
les vipères de feu ?

Les hommes, eux,
découragés,
nous traiteront de lesbiennes.

Mon­ed­ha e florinjtë

Dashuria jonë ishte
Një mon­ed­hë e flor­in­jtë,
Që na ra nga qiel­li
Prej the­sar­it të Zotit,
Po ajo kishte dy anë:
Njëra… çmi­mi i lum­tur­isë
Tje­tra mbeti e pakuptueshme
E mis­ter­shme
Si fytyra e Zotit.

LA PIÈCE D’ARGENT

Notre amour était
une pièce d’ar­gent
tombée du ciel
tout droit du tré­sor de Dieu ;

mais deux faces la com­po­saient :
l’une, le prix de l’amour,
l’autre demeurée indéchiffrable
mys­térieuse
comme la face de Dieu.

Veç ujkun mos ma vrit

Kur e strukur në vet­minë time
Lotët faqeve më kul­lo­jnë,
Ti më futesh në pre­hër e më thua:
“Mami mos qaj, e rraf babin unë!”

Kur xhamat kër­casin prej qiel­lit
Që shfryn e ulërin,
Ti më push­ton me doçkat e vogla
E më thua: I ha bubul­li­mat unë!”

Kur unë të pësh­përis:
“Nga ëndr­rat kam frikë!”
Ti në çast thër­ret:
“E vras ujkun unë!”

Ah, bija ime, e vogël e mirë,
Veç ujkun mos ma vrit!

LAISSE MON LOUP TRANQUILLE

Quand, recro­quevil­lée sur ma soli­tude,
mes larmes coulent sur mes joues,
tu viens t’asseoir sur mes genoux, dis­ant :
“Ne pleure pas, maman, tu ver­ras :
je vais te le bat­tre, papa !”

Quand les vit­res craque­nt sous l’or­age
et que je trem­ble comme une petite fille,
toi, tu m’embrasses et me ras­sures :
“N’aie pas peur, tu sais,
je vais te les manger, les tonnerres !”

Quand je te chu­chote,
la nuit, saisie par la peur :
” Chérie, les cauchemars me hantent”,
tu clames haut et fort :
“Je vais te le tuer, le loup !”

Ah, gen­tille petite fille,
laisse mon loup tranquille !

Kën­ga e natës

A do vish të shkasim
Në qetës­inë e natës
Në lumin e zi
Që të çon te shpel­la
Ku jeton kuçedra?

Ajo është me bar­rë
Dhe do pjel­lë
Shtatë kuçe­dra të vogla
Që ushqe­hen me flakëza dashurie
Nga shtatë gojët e mëmës.

A do vish i dashur?
Ajo na pret.
Thotë se qyteti
Do mbetet pa ujë
Po nuk hën­gri një çift dashnorësh.

Askush s’po i del për zot dashurisë,
Po ti?!

LE CHANT NOCTURNE

Veux-tu que nous glis­sions
par cette nuit silen­cieuse
dans le fleuve noir
qui mène à la cav­erne
où vit l’Hydre ?

Le mon­stre, dit-on,
met­tra bas
sept enfants hydres
nour­ris de flammes d’amour
par les sept têtes du géniteur.

Vien­dras-tu ?
Il nous y attend.
La ville, dit-on, sera privée d’eau
tant que le mon­stre n’au­ra pas goûté
la chair ten­dre d’un cou­ple d’amants.

Nul ne serait prêt à se sac­ri­fi­er par amour :
Et toi ?

I bur­go­suri im i përjetshëm

I bur­go­suri im i për­jet­shëm,
Në fshe­htës­inë
Më të thel­lë
Të zem­rës sime
Të kam futur,
Që dri­ta e diel­lit të të hyjë
Përmes syrit tim,
Zemëri­mi i qiel­lit të të trondisë
Përmes drithërimës sime,
Vër­shi­mi i ujërave të të ripërtëri­jë
Përmes gjakut tim.
I bur­go­suri im i për­jet­shëm!
Unë s’dua t’ia di
Në më do
A më mal­lkon ti,
Veç në ndod­htë
Që trupi të më vdesë,
Je i lirë
Bashkë me shpirtin tim
Të flu­tur­osh në qiell.

MON ÉTERNEL PRISONNIER

Au plus pro­fond
du secret
de mon âme
je t’ai emmuré :
la lumière du soleil te ver­ra
à tra­vers mes yeux,
la colère du ciel t’ébranlera
à tra­vers mes trem­ble­ments,
le déluge vien­dra te régénér­er
à tra­vers mon sang,
mon éter­nel pris­on­nier !
Cela m’est égal
de savoir que tu m’aimes
ou que tu me maud­is,
sauf s’il arrive
que mon corps me lâche et meurt :
alors tu seras libre
d’ac­com­pa­g­n­er mon âme
au ciel.

Hak­mar­rje fëmije

Kllounin prej lecke
E përqafoj fort
Ia laj faqet e pista me lot
E puth në buzët prej kad­ife­je të kuqe,
Ia hap krahët e i vë rreth qafës sime,
E dety­roj të qën­droj mbi këm­bët
Mbushur lec­ka e pam­buk,
Po ai si një i dehur
Lëkun­det andej-këtej,
Prej qafës së hol­lë
Koka i bie në gjoks,
Në vend të më mba­jë,
Më lëshohet në këm­bë.
Unë fëmi­ja i zemëru­ar
Ia shkul fijet e flokëve një nga një,
Ia tërheq krahët anash me for­cë,
Prej trupit këm­bët ia gris,
Nga barku i nxjerr gjithç­ka ka bren­da,
S’ngopem e s’ngopem së bëri çika
Vik­timën – plaçkë…
Kur lod­hem,
E kun­droj me duart në mes, fitim­tar.
“Guxo, mos më duaj prap!”

A të kam thënë ndon­jëherë A të kam thënë ndon­jëherë
Se dua të vdes në pran­verë Bashkë me ty, Përkun­dur në një shtratlisharës Varur në degën e një lisi plak, Kur të mos kemi më fuqi për të vra­puar,
Kur të mos kemi më fuqi për të val­lëzuar,
Kur të mos kemi më fuqi për aven­tu­ra
Kur të mos mundim më ta bëjmë, Vetëm diel­li do të na i ngro­hë fytyrat Puthi­tur nga frymë e njëri-tjetrit… Unë e kam provuar njëherë Te kasoll­ja në mal,
Sapo kishte shkrirë dëb­o­ra
Dhe pemët i kishin zënë ethet e pran­verës;
Vdek­ja kishte shi­je eksituese
Të athët, si fry­ti ende i pap­jekur
(Apo më mirë t’i lemë kra­hasimet roman­tike)
Si sek­si yt.

NE T’AI-JE JAMAIS DIT ?

Ne t’ai-je jamais dit
que je voudrais mourir au print­emps,
mourir ensem­ble,
côte-à-côte bercés dans un lit sus­pendu
aux branch­es d’un vieux chêne,
quand nous n’au­rons plus la force
de courir,
quand nous n’au­rons plus la force
de par­tir à l’aven­ture
quand nous n’au­rons plus la force
de danser,
quand nous ne pour­rons plus le faire…
Seul le soleil pren­dra soin de nos vis­ages
col­lés sous notre inspi­ra­tion en par­fait accord…
J’ai déjà essayé une fois, tu sais,
dans la cabane au flanc de la mon­tagne :
la neige venait juste de fon­dre
et les arbres étaient pris dans l’é­moi du print­emps ;
la mort avait un goût exci­tant,
acide, comme un fruit vert…
ou plutôt, fi de ces com­para­isons roman­tiques :
comme ton sexe.

Mos iu beso syve

Kur të më kenë shtrirë
Në arko­volin tim të kristaltë
Dhe një kor­te­zh i veshur me të bard­ha
Të më ven­dosë mbi një re të bardhë,

Mos iu beso syve
Nëse gjithc­ka të duket e zezë.

N’Y CROIS PAS

Quand on m’au­ra placée
dans mon cer­cueil de cristal
et qu’un cortège tout de blanc vêtu
m’au­ra couchée sur un nuage blanc

n’y crois pas
quand tes yeux te ren­ver­ront tout au noir.

Fat i mishtë Fëmi­ja im

Ka esh­tra ende të brish­ta Mish të njomë ngjyrë rozë Të butë si një lep­u­rush Apo një qengj sytr­ish­tu­ar Para hanx­har­it të kas­apit. Ditën
Fati i mishtë i bijës sime Iu shpë­ton për qime
Maki­nave
Me shpe­jtësi skëterre,
Fati i saj është i varur
Në fill të per­it
Si fati i mack­ës
Që ajo e deshi aq shumë,
Por dikush
Ia për­plasi në tokë.
Natën
Për­piqem ta çoj Në livad­he për­ral­lash, Ku të keqen gjith­n­jë e mund e mira
Dhe prin­ci i kaltër
Mar­to­het me vajzën e var­fër,
Por tek e dremit gju­mi
Ajo gjith­n­jë më pyet:
— Mami, 
Pse ma vranë mackën?

DESTIN DE CHAIR

Ma fille
a des os tout frag­iles,
une chair fraîche et rose
ten­dre comme un lapin
ou comme un agneau hébété
par le couteau du bouch­er.
Chaque jour
le des­tin de chair de ma fille
échappe de justesse
aux voitures
qui fon­cent de toutes part ;
son des­tin tient
à un fil,
comme celui de son petit chat
qu’elle avait tant aimé,
avant de le voir
écrasé.
Chaque nuit
j’es­saie de l’emmener
dans des prairies de con­tes
où le bien tri­om­phe du mal
où le prince char­mant
épouse la pau­vre fil­lette;
mais, au moment de s’en­dormir,
chaque fois elle m’interroge :
— Dis, maman,
Pourquoi ont-ils tué mon chat ?

Famil­ja ime

Famil­ja ime
Ishte (var­gu i parë)
Im atë, ime më, ime motër dhe unë
Është (var­gu i dytë)
Im shoq, ime bijë dhe unë
Do të jetë (var­gu i tretë)
Im shoq dhe unë
Do të mbetet (var­gu i katërt)
Im shoq ose unë
Dhe var­gu i fun­dit
Askush

Ishte (var­gu i parë)
Do të thotë ime bijë

MA FAMILLE

Ma famille :
c’é­tait (pre­mier vers)
papa, maman, ma sœur et moi ;
c’est (deux­ième vers)
mon mari, ma fille et moi ;
ce sera (troisième vers)
mon mari et moi ;
il restera (qua­trième vers)
mon mari ou moi ;
et (dernier vers)
plus personne.

C’é­tait (pre­mier vers)
…dira ma fille.

Kuro­ra

Kuro­ra me gjem­ba
Mbet për­jetë­sisht
Mbi kryet e Krishtit.

Kuro­ra e lavdisë
Shëtit kokë pas koke
Te mëkatarët.

LA COURONNE

La couronne d’épines
restée pour l’é­ter­nité
sur la tête du Christ ;

la couronne de gloire
siège à tour de rôle
sur des têtes sataniques.

Poèmes traduits de l’al­banais par Edmond Tupja

E dashu­ra e babait

E dashu­ra e babait na zbukuroi jetën
Vetëm unë e ndiej këtë të fshe­htë,
Me nënën ai s’ka qenë kur­rë më i dashur
Dhe aq i gat­shëm në punët e shtëpisë,
Mua më ngac­mon shpesh për të dashurin
Syrin ma shkel, ndi­he­mi miq,
Veç vël­lai grindet ndon­jëherë,
Kur me xhupin e tij babai del.
E dashu­ra e babait na zbukuroi shtëpinë,
Por pse ta fsheh, më mundon një frikë.

La maîtresse de papa

La maîtresse de papa nous a ren­du la vie agréable,
Je suis la seule à con­naître ce secret,
Papa n’a jamais été aus­si gen­til avec maman,
Aus­si prêt à la sec­on­der dans les travaux ménagers,
Il me taquine sou­vent en faisant allu­sion à mon petit ami,
Il cligne de l’œil, nous sommes com­plices,
Seul mon frère rous­pète par­fois
Quand papa lui emprunte sa vareuse pour sor­tir.
La maîtresse de papa a mis la joie dans la mai­son,
Mais, pourquoi le taire, j’ai tou­jours peur.

Keni për të parë

Ju kam thënë
Unë do ta ndryshoj botën
Hipur mbi biçik­letën time
Të kaltër
Që ecën me energjinë
E musku­jve të mi.
Ju kam thënë,
Por babai ka qeshur
Edhe mama­ja,
Më tepër im shoq,
Vajza tal­let me mini­fundin tim,
Ndër­sa miqtë e mi
Ngrenë dol­li
Për mar­rëz­itë e mia.
Unë do ta ndryshoj botën
Keni për të parë!
Zoti më rua­jtë
Veç nga skleroza
Sa për rrezikun
Atë e kam veshur
Drejt e në trup
Si një jelek antiplumb.

Vous ver­rez bien

Je vous l’ai dit,
Je chang­erai le monde
A cal­i­four­chon sur mon vélo
Bleu
Qui avance grâce à la force
De mes mus­cles.
Je vous l’ai dit,
Mais mon père a ri,
Maman aus­si,
Mon mari encore plus,
Ma fille, elle, se moque
De ma mini­jupe,
Alors que mes amis
Boivent
A mes folies.
Je chang­erai le monde,
Vous ver­rez bien,
Pourvu que Dieu me pro­tège
De la sclérose,
Quant au dan­ger,
Je le porte à même le corps
Comme un gilet pare-balles.

Bur­rat me kos­tume të zeza

1.

Ata ishin dhjetë bur­ra Me kos­tume të zeza
Kra­va­ta të zeza
Këmisha të bard­ha,
Pothuaj të ngjashëm si bin­jakë
Rresh­tu­ar njëri pas tjetrit
Në per­spek­tivë
Iu zvogëlo­hej shtati,
Rend­nin me sëpa­ta në duar
Pas një gru­a­je
Me flokë deri te them­brat
Të gjatë.
I pari
E godi­ti në qafë
Ia tërho­qi flokët fort
Koka e gruas
Kaloi dorë më dorë
Derisa u zvogëlua
Në një pikë të zezë
Në perspektivë.

2.
Që prej asaj ëndrre
Dora më mbeti në qafë,
Tmer­ro­hem prej bur­rave
Me kos­tume të zeza,
I shmangem fqin­jit kas­ap
Që për reklamën
E mishit të freskët
Var çdo mëng­jes në çen­gela
Qing­ja qafëther­rur,
Jo më larg se dje
Njerëz­it e shtëpisë
Më çuan te një mjek psiki­atër
Pasi së fun­di
Godi­ta me çek­iç
Ekranin e televizorit.

Les hommes en cos­tume noir

1.
Ils étaient dix hommes
En cos­tume noir,
Cra­vate noire,
Chemise blanche,
Qui se ressem­blaient presque comme des gouttes d’eau,
En file indi­enne,
Leur taille dimin­u­ant pro­gres­sive­ment
Par l’effet de la per­spec­tive ;
Ils couraient, une hache à la main,
Der­rière une femme
Aux cheveux longs
Qui lui tombaient sur ses talons.
Le pre­mier
L’a frap­pée sur la nuque,
Puis, l’a saisie par les cheveux ;
La tête coupée
Est passée de main en main
Rapetis­sant
Jusqu’à n’être plus
Qu’un point noir
Par l’effet de la perspective.

2.
Depuis ce rêve,
Je porte sans cesse la main à mon cou,
J’ai hor­reur des hommes
En cos­tume noir,
J’évite mon voisin, le bouch­er,
Qui  chaque matin accroche
Dans sa vit­rine des agneaux égorgés
Afin de prou­ver qu’il ne vend
Que de la viande fraîche.
Pas plus tard qu’hier,
Les miens m’ont menée chez le psy­chi­a­tre
Car j’avais fini par don­ner
Un coup de marteau
Con­tre l’écran de mon téléviseur.

Gjarpërin­jtë Mos më frikë­so Me gjarpërin­jtë e tu

Të sek­sit mashkull,
Unë e kam fshe­hur një flaut,
Melo­dia e tij
Do t’i bëjë ata
Të val­lë­zo­jnë rreth meje.

Mos më frikë­so
Me gjarpërin­jtë e tu
Të sek­sit femër,
Unë e kam rua­j­tur
Gjith­n­jë për vete
Një shteg sekret
Të shpë­toj prej tyre.

Les ser­pents

Ne me fais pas peur
Avec tes ser­pents
De sexe mas­culin,
Moi, j’ai caché une flûte
Quelque part, sa mélodie
Les fera danser autour de moi.

Ne me fais pas peur
Avec tes ser­pents
De sexe féminin
Moi, j’ai gardé
Par dev­ers moi
Un sen­tier secret
Par où leur échapper.

Qefi­ni

Kur më mungon ti
Pështillem me çarçafë
Të bard­hë
Që nata mos më duket aq e zezë

Të nesër­men
Më zihet fryma

Le suaire

Quand tu n’es pas là
Je m’enroule dans un drap
Blanc
Pour que la nuit
Soit moins noire

Le lende­main
J’ai du mal à respirer.

Kur shem­bet miti i besueshmërisë

Kur shem­bet
Miti i besuesh­mërisë,
Toka drid­het më shumë
Se nga tërme­tet,
Por bien vetëm
Tavanet.

Ani!
Mund të shohësh përsëri qiej.

Quand s’écroule
Le mythe de la confiance

Quand s’écroule
Le mythe de la con­fi­ance,
La terre trem­ble pire
Que sous l’effet d’un séisme,
Mais seuls tombent
Les pla­fonds.
Qu’importe ! on peut ain­si
A nou­veau
Regarder les cieux.